Rác thải từ bao bì, chai lọ thuốc BVTV ngày càng trở thành mối lo khi lượng rác này thải ra môi trường ngày càng nhiều. Theo chuyên gia hóa học, thuốc BVTV là những hợp chất độc hại đứng đầu danh sách 12 loại độc chất nguy hiểm, tồn tại rất lâu trong môi trường nên khó phân hủy sinh học.
Theo quy định rác thải thuốc BVTV sau khi sử dụng phải được thu gom vào các bể chứa, không được bỏ chung với rác thải sinh hoạt và rác vệ sinh đồng ruộng, không tự ý đốt hoặc đem chôn lấp... Trong mỗi bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng luôn tồn dư lượng thuốc tối thiểu là 2% thể tích.
Do đó chai, lọ, bao bì thuốc được xếp vào diện chất thải rắn độc hại, nguy hiểm. Khi những hóa chất này ngấm vào đất, vào nguồn nước hoặc phát tán trong không khí sẽ gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của những người tiếp xúc.
Tập kết đúng nơi quy định, xử lý đúng quy trình
Những ngày này, trên các xứ đồng, trong toàn xã Thuận An, lúa đã làm đòng, trổ bông; ngô đang trổ cờ, phun râu, kết hạt, lạc đang đâm tia, tạo quả và vào hạt; các loại cây trồng, rau màu đều lên xanh tốt. Đây cũng là cao điểm gây hại của sâu bệnh. Trước tình hình đó, người dân đã tập trung phòng, trừ bằng các loại thuốc BVTV, do vậy, lượng bao bì thuốc BVTV sau sử dụng rất lớn. Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, thời gian qua, UBND xã và các phòng, ban, ngành, đoàn thể và cơ quan chuyên môn đã phối hợp tăng cường tuyên truyền, tập huấn, cấp phát tài liệu về sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc "4 đúng". Bên cạnh đó, sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả và lồng ghép việc hướng dẫn thu gom, vận chuyển và xử lý bao bì thuốc BVTV sau khi sử dụng.
Cán bộ, hội viên Hội Nông dân xã ra quân thu gom rác thải bao bì thuốc bảo vệ thực vật
Cùng với đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, xã cũng như huy động các nguồn lực mua sắm các bể chứa, bố trí điểm tập kết bao bì thuốc BVTV đã được thu gom tại các cánh đồng và tiến hành xử lý bao bì thuốc BVTV theo định kỳ, đảm bảo quy trình nên đã từng bước thay đổi ý thức của người dân, tình trạng vứt bao bì, vỏ chai thuốc BVTV sau khi sử dụng bừa bãi ra đồng ruộng đã giảm hẳn.
Ông Nguyễn Văn Thống- thôn Giao Tất chia sẻ: "Từ khi thôn bố trí các thùng thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV đặt ở các trục đường nội đồng, sau khi sử dụng xong, dù không gần bể, tôi vẫn để gọn vỏ thuốc trừ sâu, trừ cỏ vào túi bóng rồi để vào đúng chỗ".
Quan sát cho thấy, các thùng thu gom đều có nắp đậy, hạn chế nước mưa ngấm vào. Ông Lê Hải Đăng- Phó Chủ tịch UBND xã Thuận An cho biết: "Toàn xã có gần 800 thùng chứa bao bì thuốc BVTV ở các cánh đồng. Ý thức người dân nâng lên nên không có vỏ, chai lọ đựng thuốc sâu, trừ cỏ, trừ bệnh sau sử dụng vương vãi như trước kia".
Hội viên nông dân và người dân thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV về điểm tập kết
Tương tự, tại thôn Yên Mỹ, cũng là điểm sáng về thu gom vỏ thuốc BVTV. Thôn phát huy vai trò đi đầu của các chi hội như nông dân, phụ nữ... cùng với người dân thường xuyên tiến hành thu gom rác thải ở đồng ruộng; duy trì "Ngày Chủ nhật xanh" lồng ghép khơi thông cống rãnh, mương nước và thu dọn rác thải tại đường làng, ngõ xóm, ruộng vườn. Nhờ vậy, người dân đã thay đổi nếp nghĩ, chung tay bảo vệ môi trường, không vứt rác thải bừa bãi.
Hội Nông dân xã, Trung tâm DVTH xã phối hợp với các thôn, HTX nông nghiệp trên địa bàn chủ động thu gom, tập kết rác thải là vỏ bao bì thuốc BVTV về điểm tập kết đã quy định để xử lý theo đúng quy trình, đảm bảo ATVS, môi trường tại các xứ đồng của Thuận An. Chỉ riêng trong đợt thu gom, xử lý ngày 13/5, lượng bao bì thuốc BVTV sau sử dụng đã thu gom đến nay khoảng 3,2 tấn đã được xử lý đúng quy trình.
Đẩy mạnh tuyên truyền, xử lý triệt để
Kết quả trên cho thấy, việc thu gom bao bì thuốc BVTV có bước chuyển đáng kể, ở nhiều thôn không còn tình trạng rác từ bao bì thuốc BVTV vứt tràn lan như trước. Người dân nhận thức được, nếu vứt bao bì ra môi trường sẽ gây những hệ lụy.
Các phòng, ban, đơn vị chuyên môn xã đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền kỹ thuật sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả. Đồng thời, huy động toàn dân tập trung thu gom, xử lý triệt để rác thải ra môi trường. Theo đó, vỏ phân bón, thuốc BVTV từ sản xuất nông nghiệp phải được các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình thu gom để đúng nơi quy định. UBND xã bố trí thiết bị lưu chứa an toàn theo quy định tại vị trí phù hợp ở các cánh đồng. Trung tâm DVTH xã hợp đồng với đơn vị có chức năng để vận chuyển, xử lý theo quy định về chất thải nguy hại.
Vỏ bao bì thuốc BVTV trên địa bàn xã Thuận An được đơn vị chức năng vận chuyển, xử lý theo quy định về chất thải nguy hại.
Tuy vậy, trên thực tế, việc xử lý loại rác thải này vẫn còn một số bất cập, để việc thu gom và xử lý bao gói thuốc BVTV hiệu quả, xã tiếp tục quan tâm hỗ trợ đặt các thùng thu gom ở các khu vực sản xuất nông nghiệp tập trung, trọng điểm; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức vệ sinh môi trường của người dân; Tăng cường tập huấn, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc BVTV an toàn; nhân rộng áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, sản xuất an toàn sinh học, nhất là theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
Đơn vị chức năng xã tiếp tục hợp đồng với đơn vị có chức năng xử lý vỏ bao bì thuốc BVTV bảo đảm tiêu chuẩn đúng quy định, góp phần bảo vệ môi trường.
Việc thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV là trách nhiệm của mỗi người nông dân để hướng tới nền sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững.